پایگاه خبری و تحلیلی سپیدار آنلاین

ماه رمضان تنها یک مناسک فردی نیست؛ یک تجربه جمعی است. تجربه‌ای که در آن میلیون‌ها انسان، هم‌زمان و هم‌نوا، گرسنگی و تشنگی را تمرین می‌کنند تا معنای عمیق‌تری از انسان بودن را دریابند. روزه‌داری، پیش از آن‌که امساک از خوردن و آشامیدن باشد، امساک از بی‌تفاوتی است.
مصطفی جعفری / در جامعه‌ای که سرعت زندگی، فرصت تأمل را از ما گرفته، رمضان مکثی معنادار ایجاد می‌کند. گرسنگیِ آگاهانه، انسان را متوجه واقعیتی می‌کند که شاید در روزمرگی به چشم نیاید؛ واقعیت فقر، نیاز، و دشواری معیشت برای بسیاری از هم‌نوعان. آن‌گاه که انسان طعم تشنگی را می‌چشد، بهتر می‌تواند رنج دیگران را بفهمد. این فهم، بذر همدلی را در دل می‌کارد.
روزه، مدرسه مسئولیت اجتماعی است. اگر روزه‌داری تنها به گرسنگی محدود شود، از روح خود تهی می‌شود. روح روزه در «احساس مسئولیت» تجلی پیدا می‌کند؛ مسئولیت نسبت به خانواده، همسایه، شهر و جامعه. سفره‌های افطار در فرهنگ ما، فقط سفره غذا نیستند؛ نماد پیوند اجتماعی‌اند. چه بسیار کدورت‌هایی که در همین ماه رنگ می‌بازد و چه بسیار دل‌هایی که در کنار یک سفره ساده به هم نزدیک‌تر می‌شوند.
در تعالیم اسلامی، ماه رمضان ماه نزول قرآن معرفی شده است؛ کتابی که انسان را به عدالت، انفاق و دستگیری از نیازمندان فرا می‌خواند. در سیره حضرت محمد آمده است که ایشان در ماه رمضان بخشنده‌تر از همیشه بودند. این الگو نشان می‌دهد که روزه‌داری، بی‌انفاق و بی‌دستگیری، معنای کامل خود را نمی‌یابد.
همدلی اجتماعی در رمضان، تنها در کمک‌های مالی خلاصه نمی‌شود. گاهی یک تماس تلفنی با خویشاوندی تنها، گاهی دلجویی از همکاری خسته، و گاهی گذشت از خطای دیگران، مصداق روشن همدلی است. رمضان فرصت بازسازی رابطه‌هاست؛ فرصتی برای آن‌که به جای قضاوت، درک کنیم و به جای فاصله گرفتن، نزدیک شویم.
در شرایطی که فشارهای اقتصادی و دغدغه‌های معیشتی بر زندگی بسیاری سایه افکنده، روح همیاری بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. اگر هر خانواده به اندازه توان خود، سهمی در کاهش رنج دیگران داشته باشد، شبکه‌ای از مهربانی شکل می‌گیرد که می‌تواند بسیاری از آسیب‌های اجتماعی را کاهش دهد. رمضان، ظرفیت ایجاد چنین شبکه‌ای را دارد.
نکته مهم آن است که همدلیِ رمضان نباید محدود به سی روز بماند. هنر آن است که این حالِ خوب، به یک عادت اجتماعی تبدیل شود. اگر روزه‌داری توانست نگاه ما را نسبت به دیگری تغییر دهد، اگر توانست حس مسئولیت را در ما تقویت کند، آنگاه می‌توان گفت که رمضان در زندگی ما اثر گذاشته است.
رمضان می‌آید تا به ما یادآوری کند که جامعه، مجموعه‌ای از سرنوشت‌های به‌هم‌پیوسته است. هیچ‌کس جدا از دیگری معنا نمی‌یابد. گرسنگیِ یک نفر، بی‌تفاوتیِ همه را زیر سؤال می‌برد و لبخند یک نیازمند، آرامش یک جامعه را تضمین می‌کند.
شاید راز ماندگاری رمضان همین باشد؛ ماهی که انسان را از حصار «من» بیرون می‌آورد و به افق «ما» می‌رساند. اگر این گذار از «من» به «ما» تحقق یابد، همدلی نه یک شعار، که یک سبک زندگی خواهد شد.