بازخوانی یک کارنامه خدمت؛ نقش وقف و سرمایهگذاری مولد در توسعه زیرساختهای کرج
سپیدارآنلاین: گروه اجتماعی
سالروز درگذشت زنده یادحاج محمدصادق فاتح یزدی، فرصتی برای تأمل در نقش کارآفرینیِ تولیدمحور و سنت حسنه وقف در شکلگیری زیرساختهای اجتماعی و رفاهی جامعه است.
بررسی تاریخچه توسعه شهری در ایران معاصر نشان میدهد هرگاه سرمایهگذاری اقتصادی با نیت خدمت، اخلاقمداری و آیندهنگری همراه شده، آثاری ماندگار و برکاتی پایدار برای عموم مردم به همراه داشته است.در سنجش کارنامه خادمان جامعه و واقفان خیراندیش، منطقیترین و استوارترین ملاک، «ارزیابی برکات عینی، پایداری خدمات و میزان گرهگشایی از زندگی مردم» است. با این رویکرد، اقدامات زنده یاد فاتح در کرج را میتوان در چند عرصه اساسی دستهبندی کرد که آثار آن همچنان بهعنوان بخشی از سرمایه عمومی این کلانشهر در دسترس مردم قرار دارد:
۱. ارجنهادن به نیروی کار و کرامت کارگری
در نگاه دینی و ملی، نیروی کار سرمایه اصلی تولید است. مرحوم فاتح با درک این اهمیت، الگویی از صنعتداری را ارائه کرد که محور آن «تأمین معیشت و کرامت کارگران» بود. احداث مجموعههای مسکونی برای کارگران، ایجاد امکانات رفاهی و درمانی و فراهم کردن امنیت شغلی در مجموعه کارخانجات جهان، اقدامی عملی در جهت حمایت از نیرو و محرومیتزدایی واقعی بود؛ الگویی که امروز نیز در ادبیات پشتیبانی از تولید ملی به آن نیاز داریم.
۲. احیای سنت والای وقف و خدمات عامالمنفعه
یکی از برجستهترین ابعاد زندگی مرحوم فاتح، پیوند زدن فعالیتهای اقتصادی با سنت حسنه وقف و امور خیریه اسلامی بود. ساخت و وقف مساجد (از جمله مسجد جامع حضرت رسول اکرم)، درمانگاهها، مراکز آموزشی و مدارس، واگذاری زمین برای امور عمومی و احداث شبکههای آبرسانی، نه برای انتفاع شخصی، بلکه برای بهرهمندی عموم مردم و طبقات کمبرخوردار صورت گرفت. این حجم از موقوفات نشاندهنده باور عمیق او به «باقیاتالصالحات» و مسئولیتپذیری در برابر جامعه بود.
۳. الگوی سرمایهگذاری مولد در برابر سوداگری
در شرایطی که بخش زیادی از سرمایهها به سمت امور غیرمولد یا سوداگرانه سوق مییافت، تمرکز بر «تولید داخلی، اشتغالزایی انبوه و استقلال اقتصادی» خطمشی اصلی او بود. ایجاد هزاران شغل مستقیم برای جویندگان کار در منطقه کرج، علاوه بر رونق اقتصادی، به تثبیت امنیت اجتماعی و معیشتی خانوادهها کمک شایانی کرد.
۴. توسعه زیستمحیطی و حفظ سرمایههای طبیعی
نگاه جامع به توسعه، مستلزم حفظ سرمایههای زیستمحیطی است. احداث و نگهداری باغهای گسترده در منطقه جهانشهر کرج، بخشی از دوراندیشی او در حفظ ریههای تنفسی شهر بود که امروزه نیز شهروندان کرج از ثمرات زیستمحیطی آن بهرهمند هستند.
سخن پایانی
در ترازو و ضابطه منصفانه نقد تاریخی، آنچه باقی میماند و قضاوت نهایی بر پایه آن شکل میگیرد، «میزان خدمت واقعی به مردم و آثار برجا مانده برای کشور» است. مساجد، مدارس، بیمارستانها، محلههای کارگری و هزاران فرصت شغلی ثبتشده در تاریخ کرج، حقایقی انکارناپذیر از کارنامه مردی است که سرمایه خود را در مسیر خدمت، وقف و آبادانی به کار گرفت.گرامیداشت یاد او، در واقع پاسداشت فرهنگ کارآفرینی مولد، ایثار مالی و سنت نبویِ وقف است؛ ارزشهایی که برای تحقق عدالت اجتماعی و رشد اقتصادی کشور، همواره مورد نیاز جامعه ماست.
«روانش قرین رحمت بیکران الهی و یادش در تاریخ خدمت به مردم جاویدان باد.»