مشارکت جوامع محلی و مدیریت حوزههای آبریز؛ دو محور اساسی حفاظت و احیای تالابها
سپیدارآنلاین: گروه اجتماعی
معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت اصلاح مدیریت منابع آب، مدیریت یکپارچه حوزههای آبریز و مشارکت جوامع محلی، گفت: حفاظت و مدیریت پایدار تالابها بدون توجه همزمان به نیازهای اکولوژیک، دانش بومی و ظرفیت جوامع محلی امکانپذیر نیست.
احمدرضا لاهیجانزاده در دوره آموزشی «نقش دانش بومی و جوامع محلی و سنتی در حفاظت و مدیریت پایدار تالابها» که با همکاری مرکز آموزش و تربیت محیطبان و معاونت محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست و به میزبانی مرکز منطقهای رامسر در مرکز و غرب آسیا برگزار شد، اظهار داشت: وضعیت تالابهای پایاب رودخانهها یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی مدیریت منابع آب است و مشکلات امروز تالابهای کشور نشان میدهد که در گذشته نگاه جامعی به حوزههای آبریز وجود نداشته است.
وی افزود: تمرکز صرف بر حفاظت از پهنههای آبی و غفلت از تحولات حوزه آبریز، یکی از مهمترین عوامل بروز مشکلات کنونی تالابهاست و تجربه دریاچه ارومیه نیز نشان داد که حفاظت از یک تالاب بدون مدیریت یکپارچه حوزه آبریز امکانپذیر نیست.معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به برنامههای احیای تالابها گفت: رویکرد جدید سازمان، بررسی تاریخی تغییرات تالابها و شناسایی مداخلات انسانی مؤثر بر وضعیت کنونی تالابهاست تا با اصلاح این مداخلات، زمینه بازگشت تالابها به شرایط طبیعی فراهم شود.
لاهیجانزاده تالابهای انزلی و صالحیه را از نمونههای این رویکرد برشمرد و افزود: بازنگری در مسیرهای آب، اصلاح زهکشها و بازگرداندن بخشی از شرایط طبیعی، از جمله اقداماتی است که برای احیای تالابها دنبال میشود.وی همچنین با تأکید بر نقش جوامع محلی و دانش بومی در حفاظت از تالابها اظهار کرد: تجربه جهانی نشان میدهد مدیریت پایدار منابع طبیعی بدون مشارکت مردم و ذینفعان محلی امکانپذیر نیست و جوامع بومی باید به یکی از ارکان اصلی حفاظت و مدیریت تالابها تبدیل شوند.
معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست، ثبت و مستندسازی رویدادهای تالابی را یکی از برنامههای مهم مرکز منطقهای رامسر عنوان کرد و گفت: خشکشدن تالابها، وقوع سیلاب، گرد و غبار، ورود گونههای جدید، لانهگذاری پرندگان و اقدامات جوامع محلی برای احیای تالابها، از جمله رویدادهایی است که باید مستندسازی و ثبت شود.
وی بر ضرورت تقویت ارتباط میان ۱۵ کشور عضو مرکز منطقهای رامسر در مرکز و غرب آسیا تأکید کرد و افزود: برگزاری دورههای آموزشی مشترک، تبادل تجربیات و اجرای برنامههای منطقهای میتواند به ارتقای همکاریها در حوزه حفاظت و مدیریت تالابها کمک کند.لاهیجانزاده با اشاره به برنامههای سال ۲۰۲۶ مرکز منطقهای رامسر گفت: این برنامهها با هدف افزایش تعاملات منطقهای و ارتقای جایگاه این مرکز تدوین شده است و تلاش میشود ظرفیتهای علمی و اجرایی کشورهای منطقه در حوزه حفاظت از تالابها بیش از پیش مورد استفاده قرار گیرد.
وی در پایان تأکید کرد: حفاظت از تالابها موضوعی فرابخشی است و دستیابی به نتایج پایدار در این حوزه، نیازمند همراهی دستگاههای اجرایی، جوامع محلی، بهرهگیری از دانش بومی و مدیریت یکپارچه حوزههای آبریز است.